Teknik Bilgiler
Enerji Tasarrufu
AYDINLATMADA ve EV ALETLERİNDE YAPILAN ENERJİ TASARRUFU
Evlerimizde kullandığımız elektrikli ev aletleri istenilen hizmet ve konfor seviyesini etkilemeksizin daha az enerji ile kullanılabilir. Verimli aydınlatma sistemlerini ve ev aletlerini kullanarak elektrik faturalarında azalma sağlanabilir. Verimli aletlerin fiyatları benzer modellerinden pahalı olabilir. Bununla birlikte verimli aletlerin satınalınması esnasında ödenen fiyat farkı daha sonra elektrik faturalarındaki düşüş ile kullanıcıya geri ödenir.
1999 verilerine göre, ülkemizde elektriğin % 47 gibi önemli oranı bina ve hizmetler sektöründe tüketilmiştir.
Enerji türleri içerisinde elektrik enerjisinin maliyeti oldukça yüksektir. Bu nedenle elektriğin tüketimi konusuna önem vermek gerekir. Enerji maliyetlerinin ve enerjiye olan talebin artması, enerji tasarrufunu zorunlu hale getirmiştir.
Enerji ihtiyacının % 62'sini ithal etmek zorunda olan ve fosil yakıt kullanarak elektrik enerjisine dönüşüm sağlayan santralların toplam veriminin % 30 olduğu ülkemizde enerjinin verimli kullanımının önemi açıkça görülmektedir.
Çoğumuz çevresel olaylara duyarlı
olmakla birlikte, artan enerji kullanımı ile orantılı olarak artış
gösteren çevresel zararları azaltma konusunda ne yapabileceğimizden emin
değilizdir. Eğer elektriği daha verimli kullanmayı seçersek Türkiye'de
çevresel sorunların çözümüne önemli bir katkı sağlarız.
STANDARTLARIN TÜKETİCİYE SAĞLADIĞI YARARLAR
Standartlar, kalite, güven ve değişebilirlik açısından kesin garantiler ifade eder. İhtiyacı en iyi şekilde karşılayabilecek bir ürün seçimi, bazen çok uzun zaman ve çaba harcanmasını gerektirebilir. Bunun sonucunda hatalı seçim yapmak ve memnun olmamak da mümkündür. Oysa bu karşılaştırma, tercih ve seçim işlemleri, standartlar sayesinde çok kolay ve kısa bir süre içinde başarı ile sonuçlandırılabilir.
Gelecekte bütün elektrikli ev aletleri, enerji tüketimlerini gösteren etiketleri bulundurmak zorunda olacaklardır. Avrupa Birliği ülkelerinde, ilk aşamada buzdolapları ve derin dondurucular için bu sınıflandırma yapılmıştır. Ülkemizde de, Avrupa Birliği mevzuatlarına parelel olarak enerji etiketlemesi ile ilgili yasal düzenleme çalışmaları tamamlanmak üzeredir.
Elektrikli ev aletlerinde enerji etiketlemesi ile;
•Tüketiciye alacağı ürünün yılda ne kadar enerji tüketeceği bilgisinin satınalma sırasında sağlanması,
•İmalatçıların ürettikleri cihazların enerji tüketimlerini azaltmak için önlem almaya teşvik edilmesi,
dolayısıyla enerjinin akılcı ve verimli kullanılmasının sağlanması amaçlanmıştır.
Enerji Etiketi Örneği
Etikette yer alacak bilgiler aşağıdaki şekilde olmalıdır.
I. İmalatçının adı veya ticari markası
yazılacaktır.
II. İmalatçının model tanımı belirtilecektir.
III. Cihazın enerji verim sınıfı EK- V’ e uygun olarak belirlenecektir.
Uygun harf ilgili ok işareti ile aynı hizaya yazılacaktır.
IV. Bir ürüne Avrupa Topluluğu Konseyi’nin 880/92/EEC sayılı direktife
istinaden “Topluluk çevre etiketi ödülü” vermesi halinde,
çevre ödülü işareti sözkonusu direktifte belirtilen kurallara
uymak kaydıyla ürüne iliştirilebilir.
V. Enerji Tüketimi, 5 inci maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde
belirtilen standarda uygun olarak ve kWh /yıl cinsinden
açıklanabilir. (24 saatteki tüketim x 365 belirtilecektir).
VI. Yıldız vererek belirtilmesi gerekmeyen (çalışma sıcaklığı > -6°C
olan) tüm gıda saklama bölümlerinin net depolama hacmi toplamı
yazılacaktır.
VII. Yıldız vererek belirtilmesi gereken (çalışma sıcaklığı £ -6°C olan)
tüm dondurulmuş gıda saklama bölümlerinin net depolama hacmi
toplamı belirtilecektir.
VIII. Belirtilen standartlara göre dondurulmuş gıda saklama bölmesinin
yıldız sayısı. Bu bölme için yıldız verilmesi gerekmiyorsa bu
satır boş bırakılacaktır.
IX. Gürültü seviyesi (desibel cinsinden) yazılacaktır.
AB Enerji Verimliliği Etiketi sınıflandırması bir aletin yıllık enerji tüketimi bazında yedi gruptan oluşmaktadır. A harfi en düşük enerji tüketim sınıfını göstermektedir. A sınıfı bir elektrikli alet almanız durumunda ortalama enerji tüketiminden % 45 daha az enerji tüketecektir. G harfi sınıfına ait bir alet de ortalama enerji tüketiminden en az %25 daha fazla enerji tüketecektir. Böylece A, B ve C harfli sınıfa ait elektrikli aletlerin tüketimi ortalama tüketimden daha düşük olacaktır.
ENERJİ VERİMLİ LAMBA VE ALETLERİN SEÇİMİ
Yeni bir ev için veya mevcut olanın değiştirilmesi amacıyla yeni lambalar ve aletler satınalınacağında, ekonomik gücün yetebileceği en verimli olanlar alınmalıdır. Karar verirken dikkat edilecek birkaç önemli nokta vardır. Aletlerin verim oranlarının bilinmesi, nerede bulunabileceği, satınalma ve kullanım süresince enerji maliyetinin kullanıcıyı nasıl etkileyeceği önemli noktalardır. Aynı zamanda, evlerde kullanılan hangi aletlerin en fazla enerjiyi tükettiği ve belirli aletlerin enerji maliyetlerinin nasıl tahmin edileceği bilinmelidir.
Bazen enerji verimli aletler satınalırken daha fazla, bazen ise daha az ödenir. Fakat her iki durumda da enerji verimliliği uzun süre kullanımlarda tasarruf sağlar. Kullanıcı başlangıçta tasarruf etmeyi düşünerek ucuz ama verimi düşük bir aleti tercih edebilir. Fakat bunun sonucunda her ay daha yüksek elektrik faturası ile kaşılaşacaktır. Bir alete sahip olunduğu sürece kullanma maliyetini ödeme yükümlülüğüne girilir. Bu kullanma maliyetleri katlanarak artabilir. Örneğin; bir buzdolabını 13-15 yıl kullanmak genellikle satınalma maliyetinin 1,5-2 katına mal olur. Verimli bir aletin satınalma ve kullanımı süresince maliyetlerinin toplamı düşük verimli bir aletin toplam maliyetinden azdır.
AYDINLATMADA ENERJİ TASARRUFU
Evlerde aylık elektrik faturalarının yaklaşık %20'si aydınlatma amaçlı kullanıma aittir. Verimli aydınlatma hem faturalarda hem de gözlerde rahatlama sağlayacağından daha düşük faturalar ve daha kaliteli aydınlatma ile memnun edici sonuçlar elde edilecektir.
Aydınlatmada enerji tasarrufunun basit tedbirlerle sağlanması bizim için önemli bir avantajdır. Burada önemli olan konuya gereken ilginin gösterilmesidir. Aydınlatmada enerji tasarrufu, aydınlatmanın kalitesini düşürmeden iyi bir aydınlatmanın gereklerini yerine getirerek yapılmalıdır. ıyi bir aydınlatma daha verimli aydınlatma elemanlarıyla sağlandığı için, sonuçta aynı aydınlatma seviyelerini daha az enerji tüketimi ile sağlamış oluruz.
Düşük verimli ışık kaynakları yerine yüksek verimli ışık kaynakları kullanılarak uygun aydınlatma ve enerji tasarrufu sağlanabilir.
Ülkemizde yaygın olarak kullanılan lamba tipleri aşağıda yer almaktadır;
Akkor Lambalar
Işık elde etme biçimi ısıl ışıma
olan akkor lambada, tungsten telden geçen elektrik akımı teli ısıtarak
akkor duruma getirir ve telin ısınmaya başlamasıyla elektrik enerjisi
ışınım enerjisine dönüşür. Bu lambaların yayımladıkları ışınımların çok
büyük bir bölümü ısı, küçük bir bölümü görünür ışınımlardır. Bu nedenle,
verimleri çok düşüktür. (h=10-20 lm/W)
Akkor Halojen Lambalar
Akkor halojen lamba, akkor
lambanın atmosferindeki gaz karışımının değiştirilmesi (halojen
eklenmesi) ile oluşturulmuş bir ısıl ışır kaynaktır. Bu tür lambaların
atmosferinde kullanılan halojen moleküllerinin tungsten teli
yenilemeleri nedeniyle, tel sıcaklığı artabilmektedir. Bunun sonucunda
da, aynı güçteki akkor lambaya göre, hem ışık verimi hem de renk
sıcaklığı biraz yükseltilebilmektedir.
Fluoresan Lambalar
Işınım elde etme biçimi ısıl ışıma olan fluoresan lambalarda, ışık üretimi iki aşamada ortaya çıkar. Birinci aşama, alçak basınçlı civa buharı ortamında lambanın iç yüzeyine fluoresan madde sürülerek elektrik akımı geçirilmesi ile gerçekleştirilen 'elektrik deşarj' olayı ile ışınım oluşturulmasıdır. Fluoresan lambaların verimi temelde lamba gücü arttıkça artmaktadır. Ancak, aynı güçteki lambalar ele alındığında, verim değişimi doğrudan doğruya fluorışıl tozun yapısına bağlı olmaktadır.
Işık kaynaklarının enerji tasarruflu üretilmesi doğrultusunda yapılan çalışmalar sonucunda tüp şeklindeki fluoresan lambalarda da büyük gelişmeler gerçekleştirilmiştir. 38 mm çaplı 20 W, 40 W, 65 W' lık lambalar yerine, 26 mm çaplı sırasıyla 18 W, 36 W ve 58 W' lık fluoresan lambalar kullanıma sunulmuştur. Lambaların çapları küçültülüp ışık akıları artırılmış, çok değişik renk sıcaklıklı ve renk ayırım özellikli lambalar üretilmeye başlanmıştır.Küçük çaplı lambalar daha ekonomiktir.
Kompakt Fluoresan Lambalar
Kompakt fluoresan lambalar konutlar ve ofisler için uygun olup, akkor lambaları kompakt fluoresan aydınlatmaya dönüştürmek kolaydır. Akkor lamba kullanılan hemen hemen her yerde kompakt fluoresan lambalar kullanılabilir. Örneğin 75 Watt'lık akkor flamanlı lamba yerine, 15 Watt'lık bir kompakt fluoresan lamba kullanarak, aynı aydınlatma %80 daha az enerji tüketerek elde edilir.
Ülkemizde, bu lambalar, pahalı olması nedeniyle gelişmiş ülkelere oranla yaygınlaşamamıştır. Verimli lamba fiyatlarında oldukça fiyat farkı görülmektedir. Fakat toplam maliyetleri gözönüne aldığımızda kompakt fluoresan lambaların kullanım ömrü süresince maliyetinin daha az olduğunu görülmektedir. İki faktör bunu doğrulamaktadır; bunlardan birincisi kullanım ömrünün akkor lambaya göre 8 kat uzun olması, ikincisi ise, akkor lambanın % 20'si kadar enerji kullanmalarıdır.
Aşağıdaki formül, 8000 saat
kullanım ömrü baz alınarak ayrı ayrı lambaların toplam aydınlatma
maliyetlerini hesaplayarak karşılaştırma olanağı verir.
“Elektrik
Maliyeti = Elektriğin kWh Maliyeti x Watt Değeri x Kullanım ömrü
(h)/1000”
Akkor Lamba ve Kompakt Fluorasan Lambanın Karşılaştırılması
Üç yıl süresince (4,380 saat), günde 4 saat ve aynı miktarda aydınlatma sağlayan iki lamba tipi için basit bir karşılaştırma yapalım. Bu sürede 6 adet akkor flamanlı lamba kullanırken, kompakt fluorasan lambanın 3.8 yıl daha kullanım ömrü devam edecektir.
| Lamba Tipi | 100WAkkor Flamanlı | 23W Kompakt Florasan |
| Satınalma fiyatı | $0.75 | $11.00 |
| Lamba ömrü | 750 saat | 10,000 |
| Günlük kullanım saati | 4 saat | 4 saat |
| İhtiyaç duyulan lamba sayısı | 3 yılda 6 adet | 6.8 yılda 1 adet |
| Toplam lamba maliyeti | $4.50 | $11.00 |
| Lümen | 1,690 | 1,500 |
| Toplam elektrik maliyeti 8cent/kilowatt-saat | $35.04 | $8.06 |
| Toplam maliyet(3 yıl süresinde) | $39.54 | $19.06 |
Fluoresan Lambalarda Manyetik ve Elektronik Balastların Çalışma Prensibi :
Balastlar, fluoresan tüpleri ve kompakt fluoresan lambalara ilk çalışma komutunu verir ve çalıştırırlar. Fluoresan lambalar civa ve argon gazı ile doludurlar. Balastdan güç alan lambanın ucundaki elektrodlar gazı ionize etmek için elektrik deşarjı meydana getirirler. Civa atomları normal enerji seviyesine geri dönerken ultraviyole fotonlar yayarlar. Lambanın fosfor kaplaması fotonları, fluoresanları absorbe eder ve görünür ışık üretir.
Manyetik Balastlar: Manyetik veya elektromanyetik olarak adlandırılan balastlarda bir demir cevheri etrafında alüminyum veya bakır tel vardır. Bakır tel balastlar, alüminyum olanlara göre % 10 daha verimlidir. Manyetik balastlar, A.C. standart frekansta, 50 Hertz de çalışırlar. Elektrik tüketicilerinin extra düşük kayıplı balastları kullanmaları tavsiye edilmektedir.
Elektronik Balastlar : Elektronik balastlar, lambanın titreme ve gürültüsünü azaltan manyetik balastlara göre daha yüksek frekansta çalışırlar. Elektronik balastlar, manyetik balastlardan % 25 daha az elektrik kullanırlar. Bir çok elektronik balastın lambayı kısma olanağı sağlaması ile daha fazla enerji tasarrufu mümkündür. Daha verimli aydınlatma sistemleri daha az ısı üretirler. Elektronik balastların IEC 928 ve 929 uluslararası standartlar ile uyumlu ve yüksek güç faktörüne sahip olduğundan emin olunmalıdır.
Elektronik ve manyetik balastlar daha yüksek hat kayıplarına yol açan şekil bozulması veya faz atlaması nedeniyle düşük güç faktörüne sahip olabilir. Faz güç-faktörünü düzeltmek için balastlara kapasitörler monte edilebilir veya üretim sırasında balastla birleşik olarak üretilebilir.
Aşağıdaki Tabloda konutlarda kullanılan lamba tiplerinin özellikleri verilmiştir.
| Tipi | Güç (Watt) | Verim | ömür (saat) | Işığın Rengi | Renk Geri Verimi | Maliyet | Kullanım önerileri | |
| Akkor Flamanlı | Normal | 15 1000 | -10 20 | -1000 | sıcak | iyi | düşük | Kısa süreli çalışmalarda, genel amaçlı yerlerde, |
| Halojen | 20 2000 | -20 25 | -2000 3000 | sıcak | çokiyi | orta | Yüksek yoğunluklu aydınlatmada, iyi renk geriverimi gereken yerlerde, | |
| Fluoresan | Tüp | 6 - 65 | 50 - 95 | -4000 7000 | çeşitli renkler | ortadan iyiye | orta | Sürekli veya kesintili aydınlatmada, Genel amaçlar için, iyi renk geriverimi gereken yerlerde, |
| Kompakt | 9 - 25 | 45 - 80 | -8000 -10000 |
sıcak | iyi | orta | İç ortamlarda, yüksek kaliteli aydınlatma gereken yerlerde, |
Verimlilik; lümen/watt
olarak ifade edilmektedir.
(Giren enerji birimi başına çıkan ışık akısı birimi.)
Doğru Aydınlatmanın Seçilmesi
Doğru ampulün seçimi, onun ne amaçla ve nerede kullanılacağına bağlıdır. Ampul seçiminde aydınlatma seviyesi, açık kalma süresi ve değiştirilme kolaylığı gibi faktörlerin yanısıra aşağıdaki hususlar da gözönüne alınmalıdır. Doğru aydınlatmaya yaklaştıkça daha fazla para ve doğal kaynaklardan tasarruf edilecektir.
Saatlik maliyet verimliliği
Lamba sayısı arttıkça, daha uzun ömürlü ve verimli
olanlarına yatırım yapmak en doğru karardır. Yatırım daha kısa sürede
geri ödeme sağlar.
Başlama Karakteristikleri
Çeşitli tipteki ampullerin ilk çalışma
karakteristikleri farklıdır. Örneğin, ilk çalışma esnasında manyetik
balastlı fluoresan lambalar gecikmeli aydınlatırken, elektronik balastlı
fluoresan lambalar anında aydınlatırlar. Manyetik ve elektronik balastlı
fluoresanların her ikisi de 1-2 dakika sonra tam aydınlığa ulaşırlar.
Renk Standart
akkor lambalar sıcak sarı-beyaz bir renk vermektedir. Halojen lambalar
daha beyazdır. Fluoresan lambalar sıcak sarıdan soğuk beyaza kadar
farklı renklerde aydınlatırlar.
Ağırlık Özellikle
hafif, kırılgan armatür ve içindeki tesbit parçaları için lamba
ağırlığı, karar vermede önemli bir faktör olabilir. Manyetik balastlı
kompakt fluoresan lambaların ağırlığı, elektronik balastlı kompakt
fluoresanlardan daha fazladır.
Yerleştirme İç
mekan kullanımı için tasarlanan lambalar dış aydınlatmada
kullanılmamalıdır. Örneğin soğuk su ile temas etmesi durumunda ince
camlı lamba kırılabileceği için dış aydınlatmada akkor lambalar tavsiye
edilmez.
Yönlendirme Lamba
seçiminde ihtiyaç olan yere ne kadar faydalı aydınlatmanın
yönlendirileceği gözönüne alınmalıdır. Özel (lokal) uygulamalarda düşük
voltajlı halojen lambalar kısmen spot ışık istenilen spesifik yerleri
aydınlatmak için uygundur.
Ayarlama Ayar
anahtarı mod ayarlama (kısma) yoluyla standart akkor lambalarda enerji
tasarrufu olanağı verir. Fakat bütün lamba tipleri, ayar anahtarı
kullanımına uygun değildir.
Belirli bir saatte otomatik olarak lambaları
kapatan bir saatin monte edilmesi veya çevrede birisi olduğu zaman
lambaları açacak optik veya ultrasonik sensörlerin kullanılması ile bu
anahtarları alternatif şekillerde kullanmak mümkündür.
Fiyat En ucuz
ampulü seçmek, uzun dönemde para tasarrufu sağlamaz. Çünkü lambanın
kullanım ömrü boyunca aydınlatma enerjisi maliyeti kendisinin alış
maliyetinden on kat daha fazla olacaktır. Bu nedenle enerji verimli
lambalar başlangıçta pahalıya mal olurken, düşük faturalar ile yatırım
kısa sürede kendini çok çabuk geri öder.
Lümen/Watt oranı
Lamba seçiminde etkinlik faktörü (lümen/Watt) yüksek, uzun ömürlü,
zamanla oluşan ısı akısı düşümü az olan lambalar tercih edilmelidir.
(Tipik akkor bir lambanın lümen/watt oranı 15:1 iken fluoresan bir
lambanın oranı 60:1)
Aydınlatmada Enerji Tasarruf Noktaları
1. Bir akkor lamba, kompakt fluoresan
lamba ile değiştirildiğinde,
%80 kadar aydınlatma maaliyeti azalır.
2. Eğer kullanıcının bütçesi bir defada bir çok fluoresan lamba almaya
elvermezse, geride kalanları değiştirmek için aylık olarak sıraya
konarak tamamlanması mümkündür.
3. Odadan ayrılırken lambalar kapatılmalıdır. Aile bireylerinin odadan
ayrılırken lambaları kapatmalarını hatırlatacak notlar konması faydalı
olacaktır.
4. Gün ışığından mümkün olduğunca
faydalanılmalıdır. Odalar doğal aydınlık avantajını daha iyi kullanacak
şekilde düzenlenmelidir. Pencere yakınına bir masa ve sandalye
yerleştirerek elektrik faturalarında gerçek bir azalma sağlanabilir.
5. Dış kapı ışıldakları halojen lambalarla değiştirilebilir. 50-90
Watt'lık bir halojen lamba, iki kat fazla Watt'lı standart bir reflektör
lamba yerine takılırsa yine aynı aydınlatma elde edilir.
6. Lambaların ve armatürlerin peryodik olarak bakımları yapılmalıdır.
Aydınlatma sistemlerinin bakımları yapıldığında daha verimli olarak
çalışırlar. İyi yapılmayan bakım sonucunda lamba üzerinde biriken tozlar
faydalı ışık miktarını azaltır. Tozlanan armatür ışığın %50'sini yayar,
%50'sini yutar. Bunları temiz tutmakla daha fazla enerji harcamadan
aydınlatma miktarı arttırılabilir. Tüm lambaların ışık çıktıları zamanla
azalır. Işık çıktıları azalan yani verimleri düşen lambaların
değiştirilmesi gerekir.
7. Lamba seçimleri en yüksek lümen/Watt oranına göre yapılmalıdır.
8. Duvarlar ve tavanlar açık renkli boya ile boyanmalı, dekorasyon eşyaları mümkün olduğunca açık renk seçilmelidir.
9. Lamba ışık çıktısı verimli olarak kullanılmalıdır. Aydınlatılması gereken yüzeylere lamba ışık çıktısının maksimum oranda ulaşıp ulaşmaması aydınlatma sisteminin verimliliğini etkileyen en önemli faktörlerden biridir.
10. Daha fazla ışığa ihtiyaç duyulan bölümlerde çok sayıda düşük güçlü lamba yerine daha yüksek güçlü tek bir lamba kullanmak daha verimli bir aydınlatma sağlar.
11. Dekoratif lambalar ışığı sizin istemediğiniz yönlere gönderir. Açık renk, şeffaf gölgelikli abajurlar ışığı daha iyi geçirirler.
ELEKTRİKLİ EV ALETLERİ
BUZDOLAPLARI
Önemli bir enerji kullanıcısı olan buzdolapları, periyodik olarak çalıştırılan çoğu aracın tersine, günün 24 saatinde ve yılda 365 gün çalışmaktadırlar.
Bir soğutucu ya da dondurucuda
kullanılan yalıtıcı malzemenin kalınlığı ve kalitesi, buz eritme sistemi
ve kapı-dolap dizaynı gibi faktörler istenen ısı düzeyini sürdürmek için
harcanan elektrik enerjisi tüketimini etkiler.
Buzdolapları, klimalar ve ısı pompaları aynı prensipte çalışırlar.
Mevcut ısı bir yerden hareket ettirilir ve başka bir yere transfer
edilir. Bu sistemi daha iyi anlayabilmek için soğutma çevrimini
bilmeliyiz.
Soğutma Çevrimi
Buzdolapları ve klimalar 4 ana elemana sahiptir.
1. Soğutucu gaz : ünitenin hayati kısmıdır. Bu, sıvı halden gaz hale dönerken, ısı absorblama daha sonra ısısını vererek tekrar yoğunlaşıp sıvı hale dönüşme özelliğine sahip kimyasal bir gazdır.
2. Kompresör :
Evaparatörden gelen soğuk gazı sıkıştırır. Böylece gazın sıcaklık
ve basıncı artar. Daha sonra kompresör ısıyı dağıtmak için ısıtılan gazı
kondensere sirküle eder.
3. Kondenser: Kondenser (sıcak
serpantin) ısıyı dağıtır. Bu serpantinde, gaz çevreleyen havaya ısısını
vererek yoğunlaşır ve sıvı hale gelir.
4. Evaporatör: Evaporatör (soğuk serpantin) ısıyı toplar. Bu serpantinde sıvı haldeki soğutucu gaz kaynar ve çevreleyen havadan ısıyı alırken gaz hale dönüşür.
Isı pompaları ısıtma veya soğutma amacına göre soğutucunun akış yönünü otomatik olarak değiştiren bir mekanizmayı da içerir.
Yeni Buzdolabı Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar
Çalışma ömrünün sonlarına gelen bir buzdolabının bozulmasını beklemek yerine, değiştirmekle bir çok sıkıntı ve fazla ödemelerden kurtulmak mümkündür. Çünkü yeni bir buzdolabı 8-10 yaşında olandan çok daha az enerji tüketecektir.
Yeni bir buzdolabı alınacağı zaman, istenilen özelliklere sahip, ihtiyaca uygun ölçülerde ve mutfağa en iyi uyabilecek model araştırılmalı ve diğer istenilen özelliklerin biraraya geldiği en az elektrik tüketen buzdolabı seçilmelidir.
Doğru ölçü
Geniş buzdolapları küçük olanlardan daha fazla enerji kullanacağı için
yanlızca ihtiyaç olan kadar büyüklükte bir buzdolabı seçmek yararlı
olacaktır.
Bir veya iki kapı
Daha uzun soğutma tüpleri ve daha geniş kompresörlere ihtiyaç
olacağından birden fazla kapılı modeller genellikle daha fazla enerji
kullanımı anlamına gelirler.
Üst ve alt derin dondurucular
Üst ve alt dizaynlı modeller yanyana olanlardan
daha verimlidirler. Bunun nedeni izole edilecek alanın daha az
olmasıdır.
Otomatik defrost
El ile ayarlı buzdolapları verimlidir fakat 1/4 inç kalınlığında buzun
oluşması verimin azalması için yeterlidir. Bu nedenle otomatik
defrostlar daha iyidir. Eğer otomatik veya yarı otomatik model
seçilecekse, sıcak gazlı olan tercih edilmelidir. Verimi daha yüksek
olacaktır.
Anti-yoğuşma sistemi
Sıcak tüplü, anti-yoğuşma sistemli bir model
seçilirse buzdolabının cidarlarında terleme olmayacaktır.
Watt oranı
Bir çok buzdolabının arkasında ünitenin elektrik aksamı ile ilgili bilgi
veren küçük bir etiket veya enerji etiketi bulunur. Aynı ölçü ve
özellikteki buzdolapları için daha küçük sayılar daha verimli
buzdolaplarıdır.
Bazı buzdolabı etiketlerinde güç HP (Beygir Gücü) olarak verilir. Watt cinsinden elde etmek için HP birimli rakam 746 ile çarpılır.
Soğutucunun tasarımından kaynaklanan tüketime ilaveten, aletin kullanılış biçimi de elektrik tüketimini etkiler. Bu nedenle kullanıcının dikkat etmesi gereken noktalar şöyle sıralanabilir;
Enerji Tasarruf Noktaları
1. Koruyucu
Bakım
Buzdolaplarının verimli kullanılmasında düzenli bakım esastır. Düzenli
bakım programı sistemin verimliliğini arttıracak ve aletin ömrünü
uzatacaktır. örneğin, serpantinler aylık olarak metalik olmayan bir
fırça ile temizlenmeli, otomatik defrost yılda bir servis elemanına
ayarlatılmalı ve kapıların açık pozisyondan otomatik olarak kapanması
için seviye ayarı yapılmalıdır.
2. Hava alacak
şekilde yerleştirilmeli,
Serpantinli buzdolaplarının arkasında duvar ile en az 10 cm mesafe
olmalıdır. Buzdolabının etrafı toz ve hava sirkülasyonunu etkileyici
diğer maddelerden uzak tutulmalıdır. Hava ne kadar rahat sirküle ederse,
serpantinler de ısıyı o kadar iyi yayacaktır.
3. Isı
kaynaklarından uzak tutulmalı,
Fırın ve diğer ısı kaynaklarından gelen sıcak hava, buzdolabınızın serin
kalmak için daha çok çalışmasına neden olacaktır. Buzdolabınızı güneş
alacak yere, soba veya radyatör yanına yerleştirmemelisiniz.
4. Fazla paketleri kaldırmalı,
Koruyucuların kalınlığı arttıkça, buzdolabı içindekileri serin tutmak
için daha çok çalışacaktır. Buzdolabına koymadan önce, gıdaların fazla
olan paketleri çıkarılmalıdır. Boşluk kadar enerji tasarruf edeceğinden
ince plastik flimlerin kullanılması daha iyi olacaktır.
5. Buzdolabındaki derin dondurucudan çıkaracağınız donmuş bir malzemeyi bir gün önceden alarak buzdolabınıza koyunuz ve orada çözülmeye bırakınız, dolayısıyla dolaba soğukluk vereceği için buzdolabınızın daha az enerji harcamasını sağlamış olursunuz.Yani buzluktaki malzemeyi doğrudan açığa koyarak enerji kaybına sebep olmayınız.
6.
Buzdolabınızdaki buz kalınlığının 5 mm' yi geçmemesine dikkat
ediniz
7.
Buzdolabının kapağını mümkün olduğu kadar az açınız veya uzun süre açık
tutmayınız.
Buzdolabının dondurucu ve gövde kapısının açılıp kapanması esnasında
önemli ölçüde soğuk hava kayıpları olur. Bu yüzden kapıları mümkün
olduğu kadar az açık tutmaya özen gösterilmelidir.
8. Buzdolabına sıcak malzeme koymayınız. Aksi halde üniteniz ısıyı uzaklaştırmak için daha uzun süre çalışarak enerjiyi fazla tüketecektir.
9.Sıvı
yiyeceklerin üzeri kapatılmalıdır. Aksi halde dolabın içindeki nem
oranını arttırarak kompresörün daha fazla çalışmasına neden olur.
KLİMALAR
Ülkemizin bir kısmı yaz aylarında aşırı sıcak olmakta, bu durum çalışma ve yaşama koşullarını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle de daha rahat bir yaşama çevresinin sağlanması için sıcaklık ve nem oranını düşüren soğutucular ve klima cihazları kullanılmaktadır.
Bu araçların kullanımında elektrik enerjisinden tasarruf sağlayabilmek için uygun ölçülerde klimanın tercih edilmesi en doğru karardır. İhtiyaç olandan çok büyük bir klima para ve enerji kaybı demektir. Uygun ölçülerde, düşük verimli bir klima daha verimli, büyük bir üniteden az enerji tüketir.
Aşağıdaki tabloda tavsiye edilen ölçüler verilmektedir:
| Alan (m2) | Klima ölçüsü (BTU/saat) |
| 13-15 |
7000-9000 |
| 16-17 | 9000-11000 |
| 18-22 | 11000-13000 |
| 23-24 |
13000-16000 |
| 30 | 18000-20000 |
| 40 | 24000 |
Elektronik termostat kontrolü
performansı arttırabilir ve enerji kullanımının % 30'u kadar tasarruf
sağlar.
Dönel bir kompresör, pistonlu bir komresörden daha verimli olabilir.
Fakat doğru karar için en önemli unsur uygun ölçünün seçilmesidir.
Enerji Verimlilik Oranı (EVO) en yüksek olanı, başka bir ifade ile Btu/saat birimindeki ölçü aralığında, en düşük Watt değerine sahip en az elektrik kullanan modeller seçilmelidir. Kompresör motorunun Watt değeri ve soğutma kapasitesi oranı (Btu/saat), satış kataloğlarında ve klima etiketlerinde bulunabilir. Aşağıda bir etiket örneği görülmektedir.
Split Sistem Ünitesi İçin Etiket örneği
| Model ismi Model Numarası ıç ünite Soğutma Kapasitesi Faz Volt Amper Watt Güç Faktörü Dış ünite Soğutucu gaz Faz Frekans Volt Amper Watt |
8300 Btu/saat tek 220/240 volt 0.18 amper 40 watt 97 % R-22. 19.4 oz tek 50 Hz 220/240 volt 3.02 amper 690 |
Klimalarda enerji verimliliğini tahmin etmenin en kolay yolu Enerji Verimlilik Oranı'nı (EVO) hesaplamaktır. EVO etikette yer almayabilir. Btu/saat oranını, Watt değerine bölerek bu oran bulunabilir. örneğin, 1,200 Watt ve 12,000 Btu/saat oranına sahip bir ünitede EVO 10 olarak hesaplanır. Daha yüksek EVO daha iyidir. Seçim yaparken mümkün olduğunca daha yüksek oranlı veya EVO 10' a yakın modeller tercih edilmelidir.
“EVO = Soğutma Kapasitesi (BTU/Saat)/ Watt Değeri”
Eğer bir split sistem seçilirse, yukardaki formülde toplam Watt değerini elde etmek için iç ünitenin Watt değerine, dış ünitenin Watt değeri ilave edilir.
Maksimum verim için iç ve dış serpantinlerin verimlilik oranlarının uyumlu olup olmadığından emin olunmalıdır. Servis personelinin soğutma serpantinlerini kolay temizleyebilmesi için iç ünite hava giriş panellerinin hareket edebilir şekilde montajının yapılması önemlidir.
Yüksek verimli bir ünite, aynı ölçüdeki daha düşük verimli bir üniteden daha ucuza satın alınabilir. Bunun için dikkatli bir fiyat araştırması yapmalıdır.
Dış ünite evden veya ofisten yaklaşık 50-60 cm kadar mesafede serin, gölgeli bir yere uygun olarak yerleştirilmelidir.
Ünitenin daha çok çalışmasına neden olacak direkt güneş ışığından sakınılmalı, ayrıca hava almasını engelleyecek çalılık veya kuytu yere yakın olmamalıdır.
Enerji Tasarruf Noktaları
1.Koruyucu Bakım
Düzenli olarak filitrelerin değiştirilmesi, sistemin kontrol edilmesi ve
fan kayışının ayarlanması yalnızca enerji tasarrufu sağlamaz, aynı
zamanda verimliliği arttırır ve klimanın ömrünü uzatır. En iyi enerji
tasarrufu sonuçlarını elde etmek için kullanım broşüründeki bakımları
peryodik olarak yapılmalıdır.
2. Gölgeleme
Evin güneş alan kısımlarının ağaçlarla gölgelenmesi, cam filmleri,
pencere ve duvar tenteleri pasif soğutma yöntemlerinin uygulanması
önemli ölçüde soğutma yükünü azaltacaktır.
OCAK VE FIRINLAR
Yiyecek hazırlama ve pişirme faaliyetlerinde, enerji verimli pişirme araçlarının kullanımı ile de enerji tasarrufu sağlanabilir. İster elektrik enerjisi, ister gaz kullanılsın, ocaklarda yemek pişirme, fırında yemek pişirmeden daha ekonomiktir.
Enerji Tasarruf Noktaları
1. Modern fırınlarda, ön ısıtma oldukça
hızlıdır. Bu nedenle, çok gerekli değilse ön ısıtma yapılmamalı, yapılsa
bile bu süre 10 dakikayı geçmemelidir. Aynı anda birden fazla yiyecek
pişirilebilir. Fırın kapağının her açılışında % 20 oranında ısı kaybı
olması nedeniyle, kapak, pişme süresinin sonuna kadar açılmamalıdır.
2. Eğer evde birkaç tane fırın varsa daima küçük olanı tercih
edilmelidir. Büyük bir fırının yarı kapasite ile kullanılması yerine,
küçük bir fırının tam kapasite ile kullanılması yine elektrik
faturalarında azalma sağlayacaktır.
3. Mikro dalga fırınlarda pişirme
2-10 dakika, ısıtma ise 10-30 saniyede gerçekleşir. Bu nedenle
geleneksel fırınlara göre % 50 daha daha az elektrik harcarlar. Ancak
fazla miktarda yiyeceklerin pişirilmesinde durum tersine döner daha
fazla elektrik tüketirler. Az miktarda yiyeceklerin pişirilmesinde
tercih edilmelidir.
ÇAMAŞIR MAKİNELERİ
Çamaşır makinelerinde harcanan elektrik enerjisinin büyük bir bölümü suyu ısıtmak için kullanılır.
Enerji Tasarruf Noktaları
1. Yüksek sıcaklıkta yıkamak yerine ılık veya
soğuk suyla yıkamalı, durulama ise soğuk su ile yapmalıdır.
2. Yıkama proğramları tam kapasite çalıştırılmalıdır.
3. Eğer mümkünse çamaşırlar dışarıda güneş ve rüzgardan yararlanarak
kurutulmalıdır. Zorunlu olmadıkça kurutma makineleri kullanılmamalıdır.
4. Kurutmalı çamaşır makinası alınacak ise bunların çamaşır kuruduğu zaman üniteyi kapatan, nem sensörlü olanları tercih edilmelidir.
5. Önden yüklemeli makinalar, üstten yüklemeli makinalara göre daha az enerji tüketirler.
BULAŞIK MAKİNELERİ
Bu aletlerin seçiminde de,
kapasitesi, kaplayacağı alan gibi faktörlerin yanısıra enerji tüketim
değerleri gözönüne alınmalıdır. Her zaman tam kapasite doldurulamayan
kullanımlar için tek sepetli yıkama programı olanlar tercih edilebilir.
Enerji Tasarruf Noktaları
1. Bulaşıkları ön durulamaya tabi
tutmak gereksizdir, gerektiği durumlarda sıcak su yerine soğuk su
kullanılmalıdır.
2. Bulaşıkların sanitasyonu için yüksek sıcaklıkta yıkama arzu
edilmedikçe 55°C su sıcaklığı yeterlidir.
3. Tam kapasite dolmadıkça çalıştırılmamalıdır.
ELEKTRİKLİ SÜPÜRGELER
Enerji Tasarruf Noktaları
1. Elektrikli süpürgenin torbası sık sık
boşaltılmalıdır. Bu işlem, süpürgenin emme gücünü yükselteceğinden daha
verimli ve daha çabuk temizlemeyi sağlayacaktır.
2. Eskimiş fırçalar yenilenmelidir.
3. Yılda en az bir kez motor bölümü açılıp, buradaki toz ve pamukçuklar temizlenmelidir.
DİĞER EV ARAÇLARI
Televizyon, Bilgisayar, Yazıcı, Video, CD gösterici, Radyo
Elektronik teknolojilerindeki gelişmeler, toplumun tüketim ihtiyaçlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Buna bağlı olarak daha fazla insanın evinde çalışmaya başlaması ile ortalama bir ev için güç gerektiren cihazların sayısında önemli ölçüde artış görülmektedir. Günümüz evlerinde bilgisayarlar, yazıcılar, faxlar, Video ve CD göstericiler yeralmaya başlamıştır.
Bilgisayarlar dünyada en hızlı elektrik yükü oluşturan cihazlardır. Gelecek yıllarda bu miktar giderek artacaktır. Ancak bilgisayarların kullandığı enerjinin çoğu, bilgisayar kullanılmadığı esnada açık olmasından dolayı boşa harcanmaktadır.
TV'ler, Video'lar, CD göstericiler , kablosuz telefonlar, soygun
alarmları, mikro dalga fırınlar, çalışmadıkları zaman da, stand-by
modunda enerji tüketmeye devam ederler. Bu enerji saat göstergesi,
hafıza yongası ve uzaktan kumanda fonksiyonu için harcanır. Bu tip
enerji tüketimine leakage (sızıntı) adı verilmektedir ve aletin kendi
enerjisinin yaklaşık % 5'i kadardır.
Stand-by modunda, enerji sızıntılarının azaltılması amaçlı çalışmalar yapılmaktadır: örneğin, Energy Star etiketli yeni teknoloji TV ve Video'lar kayıp enerjiyi %75'e kadar azaltmaktadırlar.
Energy Star etiketli PC, fax, yazıcı ve
tarayıcı gibi evde kullanılan ofis cihazları ise, kullanılmadıkları
zaman otomatik olarak uyuma moduna geçmekte buna bağlı olarak güç
azaldığı için enerji tasarrufu sağlanmakta ve cihaz ömrü uzamaktadır.
Radyolar 100 saat kullanıldığında, renkli televizyonlar ise 5-7 saat
kullanıldığında 1kWh elektrik enerjisi tüketirler. Küçük ekranlı
televizyonlar büyük ekranlılara göre daha az elektrik enerjisi
tüketirler. Ses düzeyinin düşük tutulması da elektrik enerjisi
tüketimini azaltır.
Ütü
Çamaşırların nemli olarak ütülenmesi, buharlı ve termostatlı ütülerin tercih edilmesi önemli faktörlerdir. Ütüleme işini, ütüyü tekrar ısıtmak gerekmeyecek şekilde bir defada yapmaya çalışınız.
Saç Kurutma Makinası
Saç kurutma işlemi mümkün olduğu
kadar havlu ile makina kullanmadan yapılmalıdır. Kurutma makinasının 10
dakika çalışması 60 Watt'lık bir lambanın 3 saat yanmasına eşdeğer bir
elektrik tüketir.
|
ELEKTRİK
ENERJİSİ TASARRUFU NASIL YAPILABİLİR?
|
|
Odadan ayrılırken lambalar kapatılmalıdır. Aile bireylerinin odadan ayrılırken lambaları kapatmalarını hatırlatacak küçük notlar konması faydalı olacaktır.Daha açık renkli duvarlar, mobilyalar ve perdeler ışığı yansıtır ve odanın aydınlatma ihtiyacı azalır.Lamba üzerinde biriken tozlar zamanla faydalı ışık miktarını azaltır. Akkor lamba yerine kompakt fluoresan lamba kullanılması durumunda %75 kadar aydınlatma maliyeti azalır.
Önemli bir enerji kullanıcısı olan buzdolapları, diğer ev aletleri gibi periyodik olarak değil devamlı kullanılmaktadır.Satın alırken istenilen özelliklerin bir araya geldiği en az elektrik tüketen yani verimli olanları tercih edilmelidir.Buzdolabı ve derin dondurucular fırın, radyatör, gibi ısı kaynaklarından uzak yerlere yerleştirilmelidir. Aksi takdirde tüketim %10-20 artacaktır.